Ένα ιδιαίτερα δύσκολο ζήτημα, που αποτελεί ακόμη μία από τις «πληγές» της πανδημίας του κορωνοϊού, καλούνται να αντιμετωπίσουν εκατοντάδες οικογένειες σε ολόκληρη τη χώρα. Έξι χρόνια μετά την περίοδο κατά την οποία ο Covid-19 άλλαξε δραματικά την καθημερινότητα και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, οι εκταφές θυμάτων φέρνουν στην επιφάνεια ένα πρόβλημα που κανείς δεν περίμενε να έχει τέτοια έκταση.
Όπως αναφέρει σε δημοσίευμά του το tanea.gr, σε εκατοντάδες περιπτώσεις διαπιστώνεται ότι οι σοροί ανθρώπων που είχαν ταφεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας δεν έχουν αποσυντεθεί πλήρως. Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να έχουν παίξει τα αυστηρά υγειονομικά μέτρα που εφαρμόζονταν τότε και ειδικότερα οι ανθεκτικοί, αδιάβροχοι πλαστικοί σάκοι μέσα στους οποίους τοποθετούνταν οι νεκροί. Το πρόβλημα άρχισε να γίνεται εμφανές ήδη από το 2024, όταν πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες εκταφές θυμάτων του κορωνοϊού. Σε πολλές από αυτές διαπιστώθηκε πως η φυσική αποσύνθεση δεν είχε ολοκληρωθεί, παρά το γεγονός ότι είχαν περάσει χρόνια από την ταφή.
Για τις οικογένειες η διαδικασία εξελίσσεται σε μια νέα, ιδιαίτερα επώδυνη δοκιμασία. Συγγενείς περιγράφουν όσα βιώνουν ως «ψυχολογικό μαρτύριο», καθώς αναγκάζονται να έρθουν ξανά αντιμέτωποι με την απώλεια των ανθρώπων τους. «Το σοκ δεν περιγράφεται. Πονάς με αυτό που γίνεται ξανά», αναφέρουν χαρακτηριστικά συγγενείς θυμάτων.
Τι προβλέπει η εγκύκλιος για τις σορούς
Το 2024 εκδόθηκε επικαιροποιημένη εγκύκλιος με οδηγίες σχετικά με τις εκταφές. Σε αυτή διευκρινίζεται ότι δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος χρόνος μέσα στον οποίο μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο ότι έχει ολοκληρωθεί η αποσύνθεση μιας σορού. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «ο χρόνος που απαιτείται για την ολοκλήρωση της αποσύνθεσης της σορού δεν δύναται να προσδιοριστεί με ακρίβεια, δεδομένου ότι σύμφωνα με την ιατροδικαστική επιστήμη για την πρόοδο των πτωματικών φαινομένων εξαιρετική σημασία διαδραματίζει η σύσταση του εδάφους όπου γίνεται ο ενταφιασμός».
Ειδικά για τους ανθρώπους που είχαν χάσει τη ζωή τους από Covid-19 και κατά την εκταφή διαπιστώνεται ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η αποσύνθεσή τους, προβλέπεται η αφαίρεση του αδιάβροχου σάκου και η περαιτέρω διαχείριση της σορού σύμφωνα με τους κανονισμούς των κοιμητηρίων. Παράλληλα, ζητείται από τις αρμόδιες υπηρεσίες να αντιμετωπίζουν τις συγκεκριμένες περιπτώσεις με ιδιαίτερο σεβασμό, περιορίζοντας όσο γίνεται την ταλαιπωρία των συγγενών αλλά και τις οικονομικές επιβαρύνσεις.
Περίπου 150 περιπτώσεις μόνο στον Δήμο Καβάλας
Χαρακτηριστική είναι η κατάσταση στην Καβάλα. Τον Φεβρουάριο του 2026 ο Δήμος έλαβε σχετική απόφαση, καθώς μετά την παρέλευση πέντε ετών διαπιστώθηκε ότι σοροί ανθρώπων που είχαν πεθάνει από Covid-19 παρέμεναν ουσιαστικά χωρίς να έχει προχωρήσει η αποσύνθεσή τους. Στην απόφαση αναφέρεται ότι περίπου 150 περιπτώσεις στα κοιμητήρια του Δήμου Καβάλας χρειάζονται νέα διαδικασία: εκταφή, αφαίρεση των πλαστικών καλυμμάτων και εκ νέου ενταφιασμό για τουλάχιστον έναν χρόνο, προκειμένου να μπορέσει να προχωρήσει η φυσική αποσύνθεση.
Περίπου 700 ταφές στον Δήμο Βόλου
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στον Βόλο. Σύμφωνα με τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Κοιμητηρίων, Γιάννη Πολυμενίδη, στις περιπτώσεις που έχουν εξεταστεί η αποσύνθεση δεν έχει ολοκληρωθεί. Περίπου 600 άνθρωποι που είχαν χάσει τη ζωή τους από κορωνοϊό ενταφιάστηκαν στο κοιμητήριο του Κούκου, ενώ ακόμη περίπου 100 ταφές υπολογίζεται ότι πραγματοποιήθηκαν στα περιφερειακά κοιμητήρια του Δήμου. Μετά τη συμπλήρωση της πενταετίας, οι υπηρεσίες προχώρησαν σε δοκιμαστικές παρεμβάσεις. Οι εργαζόμενοι ανοίγουν ένα τμήμα του σάκου και προσθέτουν χώμα προτού κλείσουν ξανά τον τάφο, επιχειρώντας με αυτόν τον τρόπο να δημιουργήσουν τις συνθήκες ώστε να συνεχιστεί η αποσύνθεση. Σύμφωνα με την εκτίμηση του κ. Πολυμενίδη, ακόμη και μετά από αυτή την παρέμβαση ενδέχεται να χρειαστούν επιπλέον δύο έως τρία χρόνια.
800 τάφοι άνοιξαν στη Θεσσαλονίκη
Μεγάλος είναι ο αριθμός των περιπτώσεων και στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με τον νέο πρόεδρο του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης, Κώστα Τσιαπακίδη, από το 2025 μέχρι και τον Αύγουστο του 2026 είχαν ανοίξει 800 από τους συνολικά 1.200 τάφους ανθρώπων που πέθαναν από κορωνοϊό στα κοιμητήρια Ευόσμου. «Πράγματι διαπιστώθηκε ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η αποσύνθεση. Σε μία πρώτη φάση είχε προχωρήσει το σκίσιμο του νάιλον κατά την διάρκεια του 2025, ενώ το 2026, οπότε και ανοίχτηκαν κι άλλοι τάφοι, παρατηρήθηκε πως αν και έγινε αυτή η διαδικασία, δεν έχουν λιώσει ακόμη τα σώματα», ανέφερε στο tanea.gr.
Η νέα διοίκηση αναζητά πλέον διαφορετική λύση, ώστε να μη χρειαστεί να ανοίξουν ξανά οι τάφοι και οι συγγενείς να μην υποβληθούν για ακόμη μία φορά σε αυτή την ψυχοφθόρα διαδικασία. Μία από τις λύσεις που εξετάζονται είναι η χρήση ειδικού βελτιωτικού χώματος πάνω από τους τάφους, ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες που θα βοηθήσουν στην αποσύνθεση. Η αποτελεσματικότητα της μεθόδου αναμένεται να αξιολογηθεί σε βάθος περίπου έξι μηνών. Μάλιστα, σύμφωνα με τον κ. Τσιαπακίδη, έχουν ήδη ακυρωθεί τα προγραμματισμένα ραντεβού για μερικές εκταφές.
«Ήδη με εντολή μου έχουν ακυρωθεί όλα τα προγραμματισμένα ραντεβού για μερικές εκταφές νεκρών. Σε περίπτωση που πετύχει η μέθοδος με το χώμα, θα κάνουμε το ίδιο και σε όλους τους υπόλοιπους τάφους. Όσο είμαι εγώ στη διοίκηση δεν έχει γίνει καμία απολύτως παρέμβαση, καθώς σέβομαι τους συγγενείς και την τραγικά επώδυνη διαδικασία που περνούν με τις εκταφές, κι για αυτό προσπαθούμε να βρούμε λύση μέσω του χώματος».
Το ζήτημα, πέρα από την τεράστια ψυχολογική επιβάρυνση των οικογενειών, δημιουργεί παράλληλα σημαντικό πρόβλημα στα κοιμητήρια, κυρίως των μεγάλων πόλεων, όπου οι διαθέσιμοι χώροι είναι περιορισμένοι. Η τριετία αποτελεί τον ελάχιστο χρόνο ταφής, ενώ οι συγγενείς μπορούν να ζητήσουν παράταση έως την πενταετία. Στην περίπτωση, όμως, των θυμάτων του κορωνοϊού, φαίνεται ότι ακόμη και αυτό το χρονικό διάστημα σε πολλές περιπτώσεις δεν ήταν αρκετό.
