Τσιγάρα: Σενάριο για "αστρονομικές" αυξήσεις στα τσιγάρα με το πακέτο στα...

Η αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα και τα υπόλοιπα προϊόντα καπνού βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων του Eurogroup και του Ecofin στις Βρυξέλλες, με ένα από τα σενάρια που εξετάζονται να ανεβάζει τη μέση τιμή του πακέτου ακόμη και στα 13 ευρώ.

Η Ιρλανδική Προεδρία επιδιώκει να εξασφαλίσει μια κοινή ευρωπαϊκή συμφωνία για την αναθεώρηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Ωστόσο, η Ελλάδα και άλλες χώρες εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο σημαντικής ενίσχυσης του λαθρεμπορίου και ζητώντας μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή των νέων μέτρων.

Η διαπραγμάτευση αφορά τη φορολόγηση των συμβατικών τσιγάρων, των προϊόντων ατμίσματος και των εναλλακτικών προϊόντων νικοτίνης. Για την υιοθέτηση του νέου πλαισίου απαιτείται ομοφωνία και των 27 κρατών-μελών, γεγονός που δυσκολεύει την επίτευξη συμφωνίας. Οι μεγαλύτερες διαφωνίες εντοπίζονται τόσο στο ύψος και τη δομή των φόρων όσο και στο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους.

Οι ενστάσεις της Ελλάδας για τις αυξήσεις στη φορολογία

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι μια απότομη και υπέρμετρη αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στην ελληνική οικονομία. Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, οι επενδύσεις και οι εξαγωγές του κλάδου, αλλά και οι επιπτώσεις στην αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον κίνδυνο μετακίνησης της ζήτησης από τη νόμιμη αγορά προς τα παράνομα δίκτυα διακίνησης καπνικών προϊόντων. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να περιορίσει τα φορολογικά έσοδα του κράτους, ενισχύοντας παράλληλα το λαθρεμπόριο.

Ανάλογους προβληματισμούς εκφράζουν η Ιταλία και η Ρουμανία, οι οποίες εστιάζουν, μεταξύ άλλων, στις κοινωνικές επιπτώσεις των αυξήσεων και στη δυσανάλογη επιβάρυνση των νοικοκυριών με χαμηλότερα εισοδήματα.

Το παράδειγμα της Γαλλίας και η έκρηξη του παράνομου εμπορίου

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη συζήτηση αποκτά η περίπτωση της Γαλλίας, η οποία έχει εφαρμόσει στο παρελθόν αυστηρή φορολογική πολιτική στα προϊόντα καπνού. Τα στοιχεία της έκθεσης της KPMG για το 2026 καταγράφουν σημαντική διεύρυνση της παράνομης αγοράς κατά το 2025.

Ειδικότερα, το μερίδιο των παράνομων τσιγάρων στη συνολική κατανάλωση έφτασε το 41,4% το 2025, έναντι 37,6% το 2024. Σε απόλυτους αριθμούς, η παράνομη αγορά αντιστοιχούσε σε περισσότερα από 20,5 δισεκατομμύρια τσιγάρα.

Την ίδια περίοδο, οι νόμιμες πωλήσεις στη Γαλλία υποχώρησαν κατά 8,7%. Ωστόσο, η συνολική κατανάλωση μειώθηκε μόλις κατά 0,7%, καθώς σημαντικό μέρος της ζήτησης μεταφέρθηκε στην παράνομη αγορά.

Τα συγκεκριμένα δεδομένα χρησιμοποιούνται ως επιχείρημα από όσους προειδοποιούν ότι η υπερβολική φορολόγηση δεν οδηγεί αναγκαστικά σε αντίστοιχη μείωση της κατανάλωσης. Αντίθετα, μπορεί να περιορίσει τη νόμιμη εμπορική δραστηριότητα, αφήνοντας μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς στα παράνομα κυκλώματα.

Πόσο μπορεί να κοστίσει ένα πακέτο τσιγάρα

Οι εκτιμήσεις που βρίσκονται στο τραπέζι των συζητήσεων βασίζονται σε διαφορετικά σενάρια φορολογικής επιβάρυνσης. Ανάλυση του ΚΕΠΕ εξετάζει τις πιθανές επιπτώσεις από την αύξηση του πάγιου και του αναλογικού φόρου, τόσο στη λιανική τιμή όσο και στις νόμιμες πωλήσεις.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ανάλυσης, η μέση τιμή ενός πακέτου 20 τσιγάρων, από 4,17 ευρώ το 2025, θα μπορούσε να διαμορφωθεί σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Στα εξεταζόμενα σενάρια περιλαμβάνονται τιμές 9,06 ευρώ, 11,58 ευρώ, αλλά και 13,82 ευρώ, ανάλογα με τον συνδυασμό των φορολογικών συντελεστών.

Στα πιο ακραία σενάρια, η αύξηση της λιανικής τιμής φτάνει έως και το 569,6%, ενώ οι νόμιμες πωλήσεις ενδέχεται να καταγράψουν εξαιρετικά μεγάλες απώλειες. Οι προβλέψεις διαφοροποιούνται ανάλογα με την ελαστικότητα της ζήτησης, δηλαδή τον βαθμό στον οποίο οι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές τους όταν αυξάνονται οι τιμές.

Ακολουθούν τα βασικά σενάρια της ανάλυσης του ΚΕΠΕ, με τις εκτιμώμενες μεταβολές στη λιανική τιμή και στις νόμιμες πωλήσεις.

Τα σενάρια για την τιμή ανά πακέτο με 20 τσιγάρα:

Σενάριο Πάγιος φόρος Αναλογικός φόρος Μέση τιμή πακέτου Αύξηση τιμής Πτώση νόμιμων πωλήσεων (-0,4) Πτώση νόμιμων πωλήσεων (-0,6) Πτώση νόμιμων πωλήσεων (-0,8) Πτώση νόμιμων πωλήσεων (-1) Πτώση νόμιμων πωλήσεων (-1,2)

Τιμή 2025 1,65 € 26% 4,17 € - - - - - -

Σενάριο 1 2,60 € 26% 5,91 € 41,7% -13% -18,9% -24,3% -29,4% -34,2%

Σενάριο 2 3,50 € 26% 7,55 € 81,1% -21,2% -30% -37,8% -44,8% -51%

Σενάριο 3 4,30 € 26% 9,02 € 116,2% -26,5% -37% -46% -53,8% -60,4%

Σενάριο 4 2,60 € 30% 6,37 € 52,9% -15,6% -22,5% -28,8% -34,6% -39,9%

Σενάριο 5 3,50 € 30% 8,15 € 95,4% -23,5% -33,1% -41,5% -48,8% -55,3%

Σενάριο 6 4,30 € 30% 9,73 € 133,3% -28,7% -39,8% -49,2% -57,1% -63,8%

Σενάριο 7 2,60 € 45% 9,06 € 117,2% -26,7% -37,2% -46,2% -54% -60,6%

Σενάριο 8 3,50 € 45% 11,58 € 177,7% -33,5% -45,8% -55,8% -64% -70,6%

Σενάριο 9 4,30 € 45% 13,82 € 231,5% -38,1% -51,3% -61,7% -69,8% -76,3%

Σενάριο 10 2,60 € 63% 18,29 € 338,7% -44,6% -58,8% -69,4% -77,2% -83%

Σενάριο 11 3,50 € 63% 23,39 € 461% -49,8% -64,5% -74,8% -82,2% -87,4%

Σενάριο 12 4,30 € 63% 27,92 € 569,6% -53,3% -68% -78,2% -85,1% -89,8%

Σημείωση: Τα αρνητικά ποσοστά αποτυπώνουν τη μείωση των νόμιμων πωλήσεων σε σχέση με τη βάση υπολογισμού.

Στον "αέρα" η συμφωνία για το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο

Το ενδεχόμενο να μην υπάρξει συμφωνία στο σημερινό Ecofin παραμένει ανοιχτό, καθώς οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών δεν έχουν γεφυρωθεί. Χωρίς την απαιτούμενη ομοφωνία, η προώθηση του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου φορολόγησης των προϊόντων καπνού ενδέχεται να καθυστερήσει και να μεταφερθεί στο επόμενο εξάμηνο, υπό την επόμενη ευρωπαϊκή προεδρία.

Μέχρι να διαμορφωθεί κοινή γραμμή, η διαπραγμάτευση θα συνεχιστεί με βασικό ζητούμενο την εξισορρόπηση διαφορετικών προτεραιοτήτων: την προστασία της δημόσιας υγείας, τη διασφάλιση των φορολογικών εσόδων, τη βιωσιμότητα της νόμιμης αγοράς και την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου.