Ο καφές μπορεί να επηρεάσει τη χοληστερόλη, αλλά το κύριο ζήτημα είναι ο τρόπος παρασκευής του, όχι η καθαυτή καφεΐνη.
Τα έλαια καφέ περιέχουν διτερπένια, ειδικά καφεστόλη και καβεόλη, που μπορούν να αυξήσουν την LDL («κακή») χοληστερόλη. Τα χάρτινα φίλτρα παγιδεύουν τα περισσότερα από αυτά, ενώ οι μέθοδοι με λιγότερο φιλτράρισμα αφήνουν περισσότερα στο φλιτζάνι.
Μια σουηδική μελέτη του 2025 προσθέτει μια νέα ανησυχία: ορισμένες μηχανές καφέ στον χώρο εργασίας μπορεί επίσης να παράγουν καφέ με υψηλή περιεκτικότητα σε διτερπένια. Η μελέτη μέτρησε την καφεστόλη και την καβεόλη, όχι τη χοληστερόλη των εργαζομένων, επομένως επεκτείνει τα καθιερωμένα στοιχεία ότι το φιλτράρισμα έχει σημασία.
Ποιοι τύποι καφέ είναι χειρότεροι για τη χοληστερόλη;
Τα επίπεδα διτερπενίων ποικίλλουν ανάλογα με την μέθοδο παρασκευής, επομένως δεν υπάρχει καθολική κατάταξη. Οι παρακάτω μέθοδοι είναι οι σοβαρές:
1. Βραστός καφές
Ο βρασμένος, αφιλτράριστος καφές έχει τις ισχυρότερες ενδείξεις για την αύξηση της χοληστερόλης. Στην μελέτη του 2025 περιείχε 939 mg/L καφεστόλη και 678 mg/L καβεόλη. Τυχαιοποιημένα στοιχεία έχουν επίσης δείξει υψηλότερη ολική και LDL χοληστερόλη στον βραστό σε σύγκριση με τον φιλτραρισμένο καφέ.
2. Ελληνικός καφές
Ο ελληνικός καφές είναι αφιλτράριστος: ο λεπτοαλεσμένος καφές βράζει ή σιγοβράζει και οι κόκκοι κατακάθονται αντί να αφαιρούνται με χαρτί. Οι καρδιαγγειακές έρευνες τον ταξινομούν ως παρασκεύασμα υψηλής περιεκτικότητας σε διτερπένια, σύμφωνα με τα κλινικά στοιχεία για τον αφιλτράριστο καφέ.
3. Καφές γαλλικής πρέσας
Η γαλλική πρέσα χρησιμοποιεί ένα μεταλλικό πλέγμα που δεν παγιδεύει τα έλαια του καφέ τόσο αποτελεσματικά όσο το χαρτί. Η σουηδική μελέτη μέτρησε περίπου 87 mg/L καφεστόλη και 69 mg/L καβεόλη.
4. Κάποιες μηχανές καφέ στους χώρους εργασίας
Εδώ είναι που η νέα μελέτη επεκτείνει προηγούμενα στοιχεία. Έντεκα μηχανές παρασκευής καφέ σε χώρους εργασίας, που χρησιμοποιούν γενικά αλεσμένο καφέ και μεταλλικά φίλτρα, παρήγαγαν μια μέση τιμή καφεστόλης 176 mg/L έναντι 12 mg/L στον οικιακό καφέ με φίλτρο χαρτιού.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα ποικίλλουν σημαντικά. Οι μηχανές είχαν γενικά χαμηλά επίπεδα και δεν μετρήθηκαν επίπεδα χοληστερόλης στους καταναλωτές. Επομένως, δεν θα πρέπει να θεωρείται κάθε μηχανή γραφείου εξίσου προβληματική.
5. Εσπρέσο
Ο εσπρέσο είναι αφιλτράριστος και μπορεί να περιέχει σημαντική καφεστόλη, αλλά η επίδρασή του είναι πιο δύσκολο να αξιολογηθεί, επειδή οι μερίδες είναι μικρές και οι συγκεντρώσεις ποικίλλουν. Τέσσερα δείγματα στη σουηδική μελέτη κυμαίνονταν από 36 έως 2.447 mg/L καφεστόλης. Ευρύτερα στοιχεία δείχνουν γενικά, ότι ο εσπρέσο μας εκθέτει σε λιγότερα διτερπένια ανά μερίδα σε σχέση με τον βρασμένο, τον ελληνικό και τον καφέ γαλλικής πρέσας.
Γιατί ο αφιλτράριστος καφές αυξάνει την LDL;
Η καφεστόλη φαίνεται να είναι η κύρια ένωση, που αυξάνει τη χοληστερόλη. Τυχαιοποιημένα στοιχεία δείχνουν ότι ο αφιλτράριστος καφές μπορεί να προκαλέσει μέτρια έως μεγάλη αύξηση της LDL, ενώ ο φιλτραρισμένος καφές έχει μικρή επίδραση. Αυτό υποστηρίζει το μακροχρόνιο συμπέρασμα ότι η αφαίρεση των ελαίων καφέ έχει μεγαλύτερη σημασία για τη χοληστερόλη παρά για την αφαίρεση της καφεΐνης.
Ποιος καφές είναι καλύτερος εάν έχετε υψηλή χοληστερόλη;
Ο καφές με φίλτρο χαρτιού και ο στιγμιαίος καφές είναι οι πιο σαφείς επιλογές με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε διτερπένια. Μια επιστημονική δήλωση της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας το 2026 σημειώνει, ότι η καφεστόλη υπάρχει σε μη φιλτραρισμένα παρασκευάσματα, συμπεριλαμβανομένου του εσπρέσο, του καφέ γαλλικής πρέσας, του ελληνικού και του βρασμένου καφέ, αλλά όχι στον καφέ με φίλτρο χαρτιού ή τον στιγμιαίο καφέ.
Για όσους πίνουν τακτικά μη φιλτραρισμένο καφέ, η αλλαγή της παρασκευής μπορεί να βοηθήσει. Δεν θα πρέπει να αντικαθιστά την προβλεπόμενη αγωγή μείωσης της χοληστερόλης.
Συχνές Ερωτήσεις
Αποφεύγει ο καφές ντεκαφεϊνέ αυτό το φαινόμενο;
Όχι. Η καφεστόλη υπάρχει στον καφέ με και χωρίς καφεΐνη, επομένως η διήθηση έχει μεγαλύτερη σημασία από την καφεΐνη.
Προστατεύει ένα μεταλλικό φίλτρο τη χοληστερόλη όπως ένα χάρτινο φίλτρο;
Συνήθως όχι τόσο αποτελεσματικά. Τα μεταλλικά φίλτρα μπορούν να επιτρέψουν περισσότερα έλαια καφέ πλούσια σε διτερπένια και λεπτά σωματίδια στο ποτό.
Αυξάνει περισσότερο τη χοληστερόλη ο καφές με σκούρο καβούρδισμα;
Η μέθοδος παρασκευής φαίνεται πιο σημαντική. Τα στοιχεία που συγκρίνουν τα επίπεδα καβουρδίσματος είναι περιορισμένα.
Συμπέρασμα
Για τη χοληστερόλη στον καφέ, η διήθηση είναι η βασική διαχωριστική γραμμή. Ο βρασμένος, ο ελληνικός και ο γαλλικής πρέσας καφές έχουν τα ισχυρότερα στοιχεία για υψηλότερη έκθεση σε διτερπένια, ενώ ο εσπρέσο και ορισμένες μηχανές στον χώρο εργασίας μπορεί επίσης να παρέχουν σημαντικές ποσότητες.
Μελέτη του 2025 ενισχύει την υπόθεση για τον έλεγχο του τρόπου παρασκευής του καθημερινού καφέ, ενώ ο καφές με φίλτρο χαρτιού ή ο στιγμιαίος καφές παραμένει η απλούστερη επιλογή με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε διτερπένια.
Πηγές: sciencefocus.com heart.org
